Wraz z początkiem października przypada kolejna rocznica wydarzeń, które na zawsze zmieniły losy polskiej stolicy. Dnia 2 października 1944 roku podpisano układ o zaprzestaniu działań wojennych w Warszawie, co formalnie zakończyło trwające przez dwa miesiące Powstanie Warszawskie. Dla upamiętnienia tego zrywu Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu okolicznościową monetę o nominale 10 zł.
Historia i kontekstPowstanie Warszawskie rozpoczęte 1 sierpnia 1944 roku było jedną z największych bitew II wojny światowej. Dwumiesięczna walka osamotnionej stolicy z niemieckim garnizonem toczyła się w warunkach braku dostatecznego wsparcia militarnego z zewnątrz. Mimo trudności, w ogarniętym walkami mieście funkcjonowały struktury podziemnego państwa, praca, poczta polowa oraz szpitale. Po upadku kolejnych dzielnic i wyczerpaniu się środków do dalszej obrony, dowódcy Armii Krajowej zdecydowali o podpisaniu kapitulacji. W wyniku walk legła w gruzach znaczna część miasta, a tysiące żołnierzy oraz cywilów poniosło śmierć.
Co przedstawia moneta?Projekt awersu i rewersu został przygotowany przez Ewę Tyc-Karpińską. Centralną część awersu zajmuje wizerunek kotwicy – symbolu Polski Walczącej – umieszczony na tle muru z cegieł. U góry, po prawej stronie, znajduje się wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, pod którego lewą łapą umieszczono znak mennicy. Wzdłuż obrzeża biegną napisy informacyjne z nazwą państwa oraz rokiem emisji, natomiast w dolnej części widnieje nominał dziesięciu złotych. Rewers monety przedstawia portret powstańca w hełmie na tle zniszczonego muru z cegieł. W otoku umieszczono napis dedykowany rocznicy, a w dolnej partii daty 1944-2004 rozdzielone ozdobnymi elementami.
Parametry i emisjaMoneta została wyemitowana 28 lipca 2004 roku, tuż przed oficjalnymi obchodami sześćdziesiątej rocznicy wybuchu walk. Do wykonania krążków użyto srebra próby 925. Całkowita masa monety wynosi 14,14 grama przy średnicy wynoszącej 32 milimetry. Emisja została zrealizowana stempel lustrzanym w nakładzie wynoszącym 92 000 sztuk, a jej pierwotna cena emisyjna w kasach bankowych wynosiła 49 zł.
Znaczenie numizmatyczneNumizmaty emitowane przez Narodowy Bank Polski dla upamiętnienia walki o niepodległość stanowią ważny element polskiego dziedzictwa kolekcjonerskiego. Emisja z 2004 roku łączy w sobie klasyczne rzemiosło mennicze z czytelnym przekazem historycznym, utrwalając w metalu pamięć o bohaterstwie warszawskich powstańców.
